شفاف بودن عرقیات تولید شده توسط دستگاه تقطیر در حرفه عرق گیری از موارد بسیار مهم در مقیاس سطح کیفیت محصول می‌باشد. در عرق گیری گیاهان و گل‌ها، عرق به دست آمده به صورت مایع کدر است. استفاده از زغال اکتیو به منظور شفاف سازی عرقیات گیاهی بسیار رایج می‌باشد.
شاید این سوال در ذهنتان به وجود آید که زغال اکتیو چیست؟ در پاسخ باید گفت زغال اکتیو یا کربن اکتیو ماده‌ای خوراکی است که از آن جهت تصفیه نمودن انواع ناخالصی‌های موجود در عرقیات گیاهی استفاده می‌کنند.
زغال اکتیو به عنوان یکی از مواد مفید در فرایند عرق گیری (تقطیر) استفاده می‌شود. این ماده دارای سطح وسیعی از حفرات کوچک است که می‌تواند مواد شیمیایی و ناخالصی‌ها را به خود جذب کند. در فرایند تقطیر، زغال اکتیو معمولاً به منظور حذف بوها، طعم‌های نامطلوب و سایر ناخالصی‌ها به کار می‌رود.
در اصل زغال اکتیو همان مغز مدادهای گرافیتی است که زغال سنگ، پوست درخت گردو، پوست نارگیل و برخی دیگر از انواع چوب‌ها از مواد اولیه به کار رفته در تولید آن به شمار می‌آید.
کاربردهای زغال اکتیو بی شمار است. به طوری که در صنایع مختلف کاربردهای گوناگونی دارد. در صنعت عرق گیری نیز به طور ویژه در جذب ناخالصی‌ها و شفاف نمودن عرق تولیدی به شکل گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. چنانچه عرقیات حاصل شده توسط دستگاه عرق گیری از زغال اکتیو مایع فیلتر نشود، عرقیات گیاهی شفاف نخواهند شد که این امر تاثیر زیادی در ظاهر محصول و میزان فروش آن دارد.
چون از لحاظ اقتصادی جذابیتی برای خرید محصول ایجاد نمی‌کند. اما روش مصرف زغال اکتیو در تولید عرقیات شفاف و با کیفیت امر بسیار مهمی است. برای استفاده از زغال اکتیو در عرق گیری، ابتدا مایعات تقطیر شده از طریق یک فیلتر حاوی زغال اکتیو عبور داده می‌شوند.
زغال اکتیو به دلیل ویژگی جذب بالا، قادر است ناخالصی‌های موجود در عرق را به خود جذب کرده و مایعی شفاف تر و با کیفیت تر تولید کند. طریقه استفاده از زغال اکتیو شامل مراحل زیر می‌باشد.
۱- ریختن مقدار معینی زغال اکتیو در یک صافی: در این مرحله گام مهمی در تصفیه نمودن محصول توسط زغال اکتیو برداشته می‌شود که باعث حذف ناخالصی‌ها از آن می‌گردد. البته صافی در نظر گرفته شده در این مرحله بهتر است دارای سوراخ‌های بسیار نزدیک به هم و ریز باشد.
۲- شستشوی زغال اکتیو با آب گرم: به منظور دستیابی به عملکرد بهتر زغال اکتیو و جدا کردن ناخالصی‌های مختلف می‌بایست با آب گرم شسته شود. به این علت که آب سرد ممکن است باعث خنثی شدن یا کاهش عملکرد زغال اکتیو هنگام تصفیه کردن محصول گردد.
۳- قرار دادن مقداری پنبه درون قیف: به این شکل می‌توان از پنبه برای عبور دادن عرقیات گیاهی استفاده نمود. بدین ترتیب عرق تولید شده از گیاه پس از عبور از پنبه تصفیه می‌شود. اما در نظر داشته باشید که این کار به تنهایی کافی نیست و باید در کنار آن مراحل دیگری نیز انجام گیرد تا به کیفیت مورد نظر دست پیدا کنید.
۴- قرار دادن زغال اکتیو روی پنبه: با قرار دادن زغال اکتیو روی پنبه و عبور دادن عرقیات گیاهی از آن می‌توان گفت عملیات تصفیه کردن انجام شده است. بهترین روش تصفیه عرقیات همین قرار دادن زغال اکتیو روی پنبه است. در ضمن بهتر است از ریختن زغال اکتیو به شکل مستقیم درون عرق خودداری نمایید تا در نهایت محصولی با کیفیت بالا و همچنین رعایت کلی اصول بهداشتی تولید کنید.
۵- ریختن عرق روی زغال اکتیو و پنبه: این مرحله به منظور تصفیه نهایی عرقیات با استفاده از زغال اکتیو انجام می‌شود. بدین شکل مایعی که از زغال اکتیو و پنبه عبور داده شده باشد، یک عرق شفاف و روشن خواهد بود.
کارشناسان تغذیه بر این باور هستند که استفاده از زغال اکتیو در عرقیات باعث کاهش کلسترول خون می‌شود ولی به طور علمی هنوز ثابت نشده است. یکی از مزایای مهم و اساسی استفاده از زغال اکتیو در عرق گیری، بهبود کیفیت محصول نهایی است.
به این معنا که محصول نهایی بوی بهتر و طعم دلپذیرتری خواهد داشت. این مسئله به ویژه در تولید عرقیات گیاهی، نوشیدنی‌های الکلی خانگی و داروهای گیاهی اهمیت زیادی دارد، چرا که مصرف کنندگان به دنبال خرید محصولاتی با کیفیت بالا و کمترین میزان ناخالصی هستند.
استفاده از زغال اکتیو با وجود فوایدی که در تهیه عرقیات شفاف دارد، در برخی موارد ممکن است باعث بروز عوارض جانبی شود. از مهم ترین عوارض استفاده از زغال اکتیو به مواردی مانند یبوست، انسداد روده و کم آبی بدن می‌توان اشاره کرد. در صورت بروز هر یک از عوامل بالا باید به سرعت استفاده از زغال اکتیو را قطع کنید.
مصرف زغال اکتیو برای بانوان شیرده یا باردار کاملاً بی خطر است و تاکنون موردی مبنی بر مسمومیت گزارش نشده است. امکان دارد بعضی افراد به زغال اکتیو واکنش آلرژیک نشان دهند و باعث پیدایش عواملی مانند سرفه، سوزش و خارش گلو، جوش صورت و بدن گردد. البته بروز این عوامل در افراد بسیار کم است و به یک یا دو مورد می‌رسد.
در مجموع، زغال اکتیو با ویژگی‌های جذب قوی خود، نقش مهمی در افزایش کیفیت و ایمنی محصولات تقطیری ایفا می‌کند. با استفاده مناسب از این ماده، می‌توان به راحتی محصولاتی با خلوص بالا و طعم و بوی دلپذیرتر تولید نمود و به مراتب به فروش قابل توجهی دست پیدا کرد.
